Recensie Upstream

Door Saskia Jansen

 

Upstream is ontworpen door Víctor Samitier en uitgegeven door 2Tomatoes, o.a. via kickstarter. Het kan met 2 tot 5 spelers gespeeld worden.

In Upstream moeten de spelers proberen om zoveel mogelijk zalmen stroomopwaarts de rivier op te laten zwemmen naar de paaigronden. Punten verdien je per zalm die bij de paaigrond aankomt en per ei dat er gelegd wordt. Het is dus zaak om te proberen om zoveel mogelijk zalmen in leven te houden, maar dat is nog niet zo eenvoudig.

Aan het begin van het spel heeft elke speler 4 zalm-tokens met daarop 2 zalmen in de zee. Ook liggen er 5 rijen van de rivier stroomopwaarts klaar. Dit stuk rivier wordt door alle spelers gebouwd, in beurtvolgorde. Eerst legt de startspeler een stuk, dan de volgende, net zo lang tot er 5 rijen zijn.

Dan begint het spel. In het spel moet je 5 bewegingen maken met je zalmtokens. Die kan je verdelen over alle tokens. Minder mag niet, tenzij je met jouw laatste token bij de paaigronden aankomt. Nadat iedereen zijn bewegingen heeft gemaakt, schuift de startspeler door. De nieuwe startspeler legt dan 3 nieuwe tegels stroomopwaarts aan de rivier.

De bewegingspunten kan je gebruiken voor zwemmen en springen. Zwemmen naar een tegel kost een bewegingspunt. Springen kost altijd een bewegingspunt extra. Maar je mag wel over zoveel tegels tegelijk springen als je wilt. Komt een token eenmaal uit bij de paaigronden, mag hij niet verder bewegen. Hij wordt dan elke ronde daarna automatisch doorgeschoven naar de volgende paaigrond (met meer eieren), zonder dat dit bewegingspunten kost. Je mag nooit terug zwemmen of springen, alleen vooruit.

Klinkt makkelijk, maar natuurlijk zitten er een paar addertjes onder het gras. Of in dit geval, roofdieren in de rivier. Zowel de adelaar, de beer als de blauwe reiger lusten wel een lekkere zalm en zijn dus in de rivier te vinden. Als een van deze dieren een zalm van jou vangt, moet je jouw zalm-token omdraaien naar 1 zalm. Als het daar al op lag, verdwijnt hij uit het spel.

Zwem je langs de adelaar of landt je op de tegel met de adelaar, dan vangt die een van je zalmen. Daarna is de adelaar wel verzadigd en vliegt hij weg en is het dus geen gevaar meer voor de volgende zalmen. Dit is niet het geval voor de andere dieren. De beer staat altijd bij een waterval en vangt een zalm als jij over de waterval heen springt. Je kunt er gelukkig wel veilig langszwemmen. De blauwe reiger doet het op zijn gemak en vangt alleen een visje als een zalmtoken daar stopt. Het is dus zaak niet stil te staan bij de blauwe reiger.

Maar er zijn nog meer problemen. De rivier heeft namelijk ook een maximale capaciteit en meerdere obstakels. De rivier is 3 tegels breed en de capaciteit hangt af van het aantal spelers. Stel je speelt het met 3 spelers, dan kunnen er maar 3 tokens op een tegel liggen. De tokens die hierachter liggen, kunnen deze tegel niet passeren, want hij is vol. Hier komt ook het obstakel rots ter orde, want die zorgt ervoor dat er plaats is voor 1 token minder. Het kan dus regelmatig voorkomen dat je je zalm-tokens niet naar voren kan laten zwemmen, omdat de tegel vol ligt. Je bent dan wel verplicht om te springen of een andere oplossing te zoeken. Daarnaast zijn er dus watervallen, waar je niet overheen kan zwemmen en dus overheen moet springen. Dit kost je weer een bewegingspunt extra.

En als laatste, om het nog even iets lastiger te maken, verdwijnt de achterkant van de rivier ook nog elke ronde. Samen met de zalmtokens die daar nog lagen. De eerste ronde is er nog niets aan de hand. Maar vanaf de tweede ronde, komt er zowel een stuk rivier stroomopwaarts bij (wordt neergelegd door de startspeler) en verdwijnt er aan de achterkant een stuk. In ronde 2 verdwijnt de zee, de rondes daarna gaan elke keer de achterste 3 tegels uit het spel.

Als een van je zalmtokens de paaigronden bereikt, stopt deze daar. Dit token wordt dan elke ronde daarna automatisch doorgeschoven naar de volgende paaigrond met meer eieren. Dit kost geen bewegingspunten. Het spel is afgelopen als alle zalmtokens of op de paaigronden zijn of dood zijn. De ronde wordt altijd afgespeeld.

De eindscore wordt als volgt berekend: per zalm die bij de paaigronden is aangekomen, krijg je een punt. Verder krijg je ook punten voor de hoeveelheid eieren waar een token terecht is gekomen. Dit gaat dus niet per zalm, maar per token. De eieren en zalmen tel je bij elkaar op en geeft de totaalscore.

In de doos van het spel zitten ook nog twee twee mini-uitbreidingen/variaties om het nog iets uitdagender te maken. Je kan namelijk stroomversnellingen toevoegen aan het spel, waardoor je wel sneller kwam zwemmen, maar ook automatisch op de volgende tegel terecht komt. En het is ook mogelijk om de bewegingspunten in de vorm van fiches te gebruiken. In dit geval kan je zelf besluiten hoeveel fiches je gebruikt. Voor elk bewegingspunt dat je gebruikt, geef je het fiche door aan je buurman. Je kan dus bewegingspunten voor de volgende ronde bewaren. Dit heeft dan wel als gevolg dat je buurman minder bewegingspunten heeft en jij uiteindelijk ook minder bewegingspunten terug zult krijgen. Hiermee kan je de anderen dus goed dwarszitten.

Upstream lijkt een race-spel, maar is in de praktijk meer een puzzelspel. Hoe kan je zoveel mogelijk zalmen naar de overkant krijgen zonder dat ze opgegeten worden of met de rivier verdwijnen? Het verdwijnen van de rivier zorgt voor een voortdrijvend mechanisme, waardoor je wel met je tokens moet bewegen, of anders ben je ze kwijt. Het is een grappig spel, dat niet al te lang duurt, maar toch aardig wat uitdaging heeft door de obstakels die je tegenkomt.

 

Spel:                     Upstream
Auteur:                  Víctor Samitier
Uitgever:               2Tomatoes
Aantal spelers:       2 tot 5
Speelduur:             25 – 40 minuten.

Voordelen:          - leuk puzzel spel
Nadelen:             - als laatste speler kan je soms bijna nergens heen
                          - de zee en de rivier verdwijnen erg snel

 

 

7.png